Bức tranh tài chính giới trẻ: Tự lập hay phụ thuộc?

   Trong những năm gần đây, cụm từ “độc lập tài chính” đã trở thành mục tiêu quen thuộc của thế hệ trẻ. Từ sinh viên đến người mới đi làm, ngày càng nhiều bạn chủ động kiếm tiền, đầu tư và quản lý chi tiêu. Tuy nhiên, đằng sau hình ảnh năng động ấy vẫn tồn tại không ít mặt trái: nhiều người vẫn phụ thuộc kinh tế vào cha mẹ, tiêu xài vượt khả năng hoặc thiếu kế hoạch tài chính rõ ràng.

  Một khảo sát của Vietcetera và Decision Lab năm 2024 cho thấy, hơn 60% người Gen Z Việt Nam vẫn nhận hỗ trợ tài chính từ gia đình, và chỉ khoảng 28% cho biết họ có thể tự chi trả hoàn toàn cho cuộc sống cá nhân. Con số này phản ánh rõ thực tế rằng, “độc lập tài chính” vẫn là hành trình dài với nhiều thử thách.

          1. Bức tranh nhiều gam màu

  Thực tế cho thấy, tài chính của giới trẻ hiện nay chứa đựng cả mặt tích cực lẫn hạn chế. Không ít bạn đã sớm chủ động kiếm tiền qua công việc làm thêm, kinh doanh online hay sáng tạo nội dung số. Họ biết tận dụng công nghệ để tạo thu nhập, giảm gánh nặng cho gia đình và khẳng định giá trị bản thân.

  Tuy vậy, song song với sự năng động đó vẫn là một thực tế khác: nhiều người trẻ còn phụ thuộc kinh tế vào cha mẹ, chi tiêu không kế hoạch và dễ bị cuốn theo xu hướng “sống ảo”. Một báo cáo của Tổ chức Visa Việt Nam (2023) chỉ ra rằng gần 70% người trẻ từ 18–25 tuổi không có kế hoạch chi tiêu cụ thể hàng tháng. Điều này cho thấy sự thiếu cân bằng trong tư duy tài chính của một bộ phận giới trẻ hiện nay.

          2. Ba “điểm mù” trong tư duy tài chính của giới trẻ

     1. Thiếu nền tảng kiến thức tài chính

  Một trong những nguyên nhân cốt lõi khiến giới trẻ dễ mất kiểm soát tài chính là thiếu kiến thức cơ bản về quản lý tiền bạc. Nhiều người không hiểu rõ cách lập kế hoạch chi tiêu, tiết kiệm, đầu tư hay sử dụng tín dụng an toàn. Trong khi đó, nội dung giáo dục tài chính gần như vắng bóng trong trường học. Theo Ngân hàng Nhà nước (2022), chỉ 15% học sinh – sinh viên được tiếp cận chương trình giáo dục tài chính cơ bản, khiến phần lớn bạn trẻ bước vào đời mà không có kỹ năng cần thiết.

     2. Lối sống chi tiêu cảm tính và hưởng thụ
  Sự phát triển của mạng xã hội khiến lối sống “tiêu dùng để thể hiện bản thân” trở nên phổ biến. Hình ảnh du lịch sang chảnh, đồ hiệu hay phong cách sống xa hoa xuất hiện tràn ngập trên mạng, tạo áp lực vô hình buộc nhiều người phải “theo kịp” bạn bè. Mua sắm không vì nhu cầu mà vì mong muốn khẳng định bản thân đã trở thành thói quen của không ít bạn trẻ. Như lời chia sẻ của chuyên gia tài chính Nguyễn Minh Tâm (Đại học Kinh tế TP.HCM):

“Giới trẻ hiện nay không thiếu tiền, nhưng thiếu hiểu biết về giá trị của đồng tiền.”

     3. Tình trạng vay nợ tiêu dùng gia tăng
  Một hệ quả đáng lo ngại là xu hướng vay nợ tiêu dùng ngày càng phổ biến. Các ứng dụng vay nhanh và thẻ tín dụng giúp việc chi tiêu trước – trả tiền sau trở nên dễ dàng, nhưng nhiều người trẻ lại không ý thức được lãi suất và khả năng trả nợ. Theo Báo cáo của Fintech Việt Nam 2024, cứ 10 người trẻ thì có 3 người từng vay tiêu dùng hoặc sử dụng thẻ tín dụng quá hạn, khiến họ sớm rơi vào “bẫy tài chính” từ khi còn rất trẻ.

          3. Lộ trình hướng đến tự chủ tài chính cho giới trẻ hiện nay

- Đối với cá nhân:
Mỗi bạn trẻ cần chủ động rèn luyện kỹ năng quản lý tài chính của bản thân. Việc lập kế hoạch chi tiêu và tiết kiệm định kỳ là bước đầu quan trọng. Quy tắc 50–30–20 (50% cho nhu cầu thiết yếu, 30% cho mong muốn và 20% cho tiết kiệm) giúp kiểm soát dòng tiền và tránh rơi vào tình trạng “vừa hết lương đã cạn ví”. Ngoài ra, tự tạo nguồn thu nhập qua công việc làm thêm, kinh doanh nhỏ hay freelance không chỉ tăng thu nhập mà còn rèn luyện tinh thần tự lập và hiểu giá trị của lao động.

- Đối với gia đình và nhà trường:
Giáo dục đóng vai trò then chốt trong việc hình thành tư duy tài chính. Nhà trường cần lồng ghép kiến thức tài chính cá nhân vào các hoạt động học tập, ngoại khóa, trong khi gia đình nên hướng dẫn con cách lập kế hoạch chi tiêu và quản lý tiền. Nhiều trường đại học hiện đã bắt đầu đưa môn “Tài chính cá nhân” vào chương trình kỹ năng sống – một tín hiệu đáng mừng giúp thế hệ trẻ học được cách “điều khiển” đồng tiền thay vì bị đồng tiền điều khiển.

- Đối với xã hội:

Truyền thông và các tổ chức cũng giữ vai trò quan trọng trong việc định hướng lối sống tài chính tích cực. Những chiến dịch như “Tiêu dùng thông minh – Sống đủ, không phô trương” cần được lan tỏa rộng rãi để giúp giới trẻ nhận thức đúng về giá trị vật chất và tinh thần. Bên cạnh đó, ngân hàng và doanh nghiệp nên phối hợp tổ chức các chương trình huấn luyện tài chính, workshop hoặc chiến dịch “Gen Z tỉnh thức tài chính”, giúp thanh niên học cách quản lý tiền bạc và đầu tư an toàn.

          4. Trang bị kỹ năng từ sớm – bước đệm cho tương lai

  Để giúp học sinh phổ thông chuẩn bị hành trang vững vàng cho con đường học vấn và cuộc sống tự lập phía trước, Viện Trao đổi Văn hoá với Pháp (IDECAF) phối hợp cùng Money School triển khai khóa học đặc biệt “Quản lý tài chính thông minh”.

  Khóa học hướng đến mục tiêu giúp các bạn trẻ hiểu giá trị của đồng tiền, biết cách chi tiêu hợp lý, lập kế hoạch tiết kiệm và xác định mục tiêu tài chính cá nhân. Thông qua các hoạt động tương tác, trò chơi mô phỏng và bài tập tình huống thực tế, học viên không chỉ học lý thuyết mà còn trực tiếp trải nghiệm cách quản lý tài chính trong đời sống hằng ngày.

Thông tin khóa học:

• Thời gian: 22–23/11/2025
• Đối tượng: học sinh từ 14 – 18 tuổi
• Học phí: 1.500.000đ/học viên (ưu đãi 10% khi đăng ký trước 06/11 hoặc nhóm từ 2 học viên)
• Địa điểm: 31 Thái Văn Lung, Phường Sài Gòn, TP.HCM
• Link đăng ký: https://forms.gle/1u5rtBJ9cNmCYsgu6

Khóa học được xem như “chiếc la bàn định hướng tài chính” dành cho thế hệ trẻ – giúp các em biết cách kiểm soát chi tiêu, chủ động tạo giá trị và phát triển tư duy độc lập trong tương lai.
Bởi dù ở bất cứ nơi đâu, bố mẹ vẫn có thể yên tâm khi con mình đã sẵn sàng quản lý cuộc sống – tài chính vững vàng và tự tin bước vào hành trình trưởng thành.

          5. Tự chủ tài chính – bản lĩnh của một thế hệ mới

  Dù con đường đi đến tự chủ tài chính không dễ dàng, nhưng nếu có định hướng đúng, giới trẻ hoàn toàn có thể làm chủ tương lai của mình. Việc xây dựng lộ trình hướng đến tự chủ tài chính cho giới trẻ hiện nay không chỉ là nhu cầu cá nhân mà còn là trách nhiệm của toàn xã hội. Khi mỗi người biết quản lý thu chi, tạo nguồn thu ổn định và chi tiêu hợp lý, họ sẽ không chỉ giảm áp lực kinh tế mà còn trưởng thành và tự tin hơn trong cuộc sống.

  Tự chủ tài chính không chỉ là khả năng “đủ sống”, mà còn là biểu hiện của bản lĩnh, trách nhiệm và sự trưởng thành. Giới trẻ hôm nay, nếu sớm bắt đầu hành trình đó, sẽ chính là những công dân độc lập và vững vàng của một xã hội phát triển trong tương lai.

☀️ Hãy để con bạn bắt đầu hành trình tự chủ tài chính ngay từ hôm nay!
Đừng chờ đến khi con vấp ngã mới dạy con cách đứng dậy – hãy trao cho con cơ hội học cách quản lý tiền bạc, lập kế hoạch và ra quyết định đúng đắn từ ngay khi còn “ngồi trên ghế nhà trường”

⭐ Còn chần chừ gì nữa mà không đăng ký ngay khóa học “Quản lý tài chính thông minh” - nơi giúp thế hệ trẻ xây dựng nền tảng vững vàng cho tương lai độc lập và tự tin.

➡️Link đăng ký khóa học: https://forms.gle/1u5rtBJ9cNmCYsgu6