Coaching: Một cách tiếp cận mới trong phát triển lãnh đạo
Trong bối cảnh môi trường kinh doanh ngày càng biến động và phức tạp, vai trò của lãnh đạo đang dần thay đổi. Nếu trước đây lãnh đạo thường được xem là người đưa ra quyết định, định hướng chiến lược và kiểm soát hoạt động của tổ chức, thì ngày nay nhiều doanh nghiệp bắt đầu nhìn nhận lãnh đạo theo một góc độ khác: người phát triển con người và khai mở tiềm năng của đội ngũ.
Trong một cuộc trao đổi gần đây với TheLeader về chủ đề Coaching - Nghệ thuật khai mở năng lực trong kỷ nguyên lãnh đạo mới, ông Trần Công Danh (chuyên gia đào tạo & huấn luyện) đã chia sẻ một số góc nhìn về vai trò của Coaching trong phát triển lãnh đạo và xây dựng đội ngũ.
Từ cuộc trao đổi này, có thể thấy coaching không chỉ là một phương pháp phát triển cá nhân mà còn là một cách tiếp cận mới trong việc phát triển lãnh đạo trong tổ chức hiện đại.
Khi vai trò của lãnh đạo đang thay đổi
Trong mô hình quản trị truyền thống, lãnh đạo thường đóng vai trò là người đưa ra chỉ dẫn. Họ phân công nhiệm vụ, kiểm soát tiến độ và đảm bảo các mục tiêu được thực hiện theo kế hoạch.
Cách tiếp cận này từng hoạt động khá hiệu quả trong những môi trường ổn định, nơi quy trình và công việc tương đối rõ ràng. Tuy nhiên, trong bối cảnh thị trường ngày càng biến động và các vấn đề kinh doanh trở nên phức tạp hơn, mô hình lãnh đạo này dần bộc lộ những giới hạn.
Các tổ chức hiện nay phải đối mặt với nhiều câu hỏi mới:
- Làm thế nào để đội ngũ chủ động hơn trong công việc?
- Làm thế nào để nhân viên phát triển năng lực giải quyết vấn đề?
- Làm thế nào để tổ chức thích nghi nhanh với những thay đổi của thị trường?
Những câu hỏi này cho thấy lãnh đạo không chỉ cần khả năng ra quyết định mà còn cần khả năng khơi mở tư duy và phát triển năng lực của đội ngũ. Đây chính là nơi coaching bắt đầu đóng vai trò quan trọng.
Coaching không phải là đào tạo hay tư vấn
Một trong những hiểu lầm phổ biến về coaching là cho rằng coaching giống với đào tạo hoặc tư vấn.
- Trong đào tạo, người học tiếp nhận kiến thức từ người hướng dẫn.
- Trong tư vấn, chuyên gia thường đưa ra giải pháp cho vấn đề.
Coaching lại có cách tiếp cận khác. Coaching tập trung vào việc khai mở tư duy của người được coaching. Thông qua việc đặt câu hỏi, lắng nghe và phản hồi, coach giúp cá nhân nhìn nhận vấn đề từ nhiều góc độ khác nhau và tự tìm ra giải pháp phù hợp.
Theo quan điểm của ông Trần Công Danh: "Cốt lõi của coaching nằm ở niềm tin rằng mỗi con người đều có tiềm năng và khả năng phát triển. Khi được đặt trong môi trường phù hợp và được hỗ trợ đúng cách, họ có thể khám phá những năng lực mà trước đó chính họ cũng chưa nhận ra."
Coaching trong phát triển lãnh đạo
Trong nhiều tổ chức hiện nay, coaching đang dần trở thành một phần quan trọng trong quá trình phát triển lãnh đạo. Thay vì chỉ tập trung vào việc truyền đạt kinh nghiệm hay đưa ra chỉ dẫn, coaching khuyến khích lãnh đạo hỗ trợ đội ngũ thông qua đối thoại, đặt câu hỏi và tạo không gian để nhân viên tự khám phá giải pháp.
Trước hết, coaching giúp lãnh đạo nâng cao khả năng tự nhận thức. Khi hiểu rõ điểm mạnh, điểm hạn chế và phong cách lãnh đạo của mình, các nhà quản lý có thể điều chỉnh cách làm việc và cách tương tác với đội ngũ hiệu quả hơn. Khả năng tự nhận thức cũng giúp lãnh đạo đưa ra những quyết định cân bằng hơn và xây dựng mối quan hệ tốt hơn với các thành viên trong tổ chức.
Bên cạnh đó, coaching còn hỗ trợ lãnh đạo trong việc phát triển đội ngũ. Thay vì đưa ra ngay câu trả lời, lãnh đạo có thể sử dụng những câu hỏi gợi mở để giúp nhân viên suy nghĩ sâu hơn về vấn đề. Cách tiếp cận này không chỉ giúp nhân viên phát triển khả năng giải quyết vấn đề mà còn khuyến khích họ chủ động và có trách nhiệm hơn với công việc của mình.
Những cuộc trao đổi theo phong cách coaching cũng góp phần tạo ra môi trường làm việc nơi nhân viên cảm thấy được lắng nghe và được tin tưởng. Điều này giúp tăng mức độ gắn kết của đội ngũ và thúc đẩy sự phát triển lâu dài của tổ chức.
Coaching và văn hóa học hỏi trong tổ chức
Một trong những giá trị quan trọng của coaching là khả năng góp phần xây dựng văn hóa học hỏi trong doanh nghiệp. Trong những tổ chức áp dụng coaching, việc đặt câu hỏi, phản hồi và trao đổi cởi mở thường được khuyến khích. Nhân viên được tạo điều kiện để chia sẻ ý tưởng, học hỏi từ trải nghiệm và phát triển năng lực của mình thông qua quá trình làm việc.
Khi coaching trở thành một phần trong cách lãnh đạo vận hành tổ chức, sai lầm không còn chỉ được nhìn nhận như một thất bại mà còn là cơ hội để học hỏi và cải thiện. Điều này giúp tổ chức trở nên linh hoạt hơn trước những thay đổi của thị trường và nâng cao khả năng thích nghi trong môi trường kinh doanh ngày càng phức tạp.
Coaching trong kỷ nguyên chuyển đổi số
Sự phát triển nhanh chóng của công nghệ, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo và các nền tảng số, đang thay đổi cách doanh nghiệp vận hành. Nhiều quy trình có thể được tự động hóa và dữ liệu có thể được xử lý nhanh hơn bao giờ hết. Tuy nhiên, những năng lực như tư duy chiến lược, khả năng sáng tạo, trí tuệ cảm xúc và năng lực lãnh đạo vẫn là những yếu tố mang tính con người và khó có thể thay thế hoàn toàn bằng công nghệ.
Trong bối cảnh đó, coaching giúp các nhà lãnh đạo phát triển những năng lực quan trọng này. Thông qua việc lắng nghe, đặt câu hỏi và hỗ trợ tư duy, coaching giúp lãnh đạo xây dựng những mối quan hệ hiệu quả hơn trong tổ chức và phát triển đội ngũ theo hướng bền vững.
Lãnh đạo của tương lai
Những thay đổi trong môi trường kinh doanh cho thấy rằng lãnh đạo trong tương lai sẽ không chỉ được đánh giá bởi khả năng quản lý công việc hay đạt được mục tiêu ngắn hạn. Quan trọng hơn, họ cần có khả năng phát triển con người và khai mở tiềm năng của đội ngũ.
Coaching chính là một trong những phương pháp giúp thực hiện điều đó. Khi lãnh đạo tập trung vào việc hỗ trợ nhân viên phát triển năng lực, tổ chức không chỉ nâng cao hiệu suất làm việc mà còn xây dựng được nền tảng phát triển bền vững trong dài hạn. Có thể nói, trong kỷ nguyên lãnh đạo mới, coaching không chỉ là một kỹ năng quản lý mà đang dần trở thành một cách tiếp cận quan trọng trong việc phát triển con người và xây dựng tổ chức học hỏi.
